Vademecum

 

Czy są płytki ceramiczne?

Wg definicji płytki ceramiczne to cienkie płyty otrzymywane z glin, krzemionki, topników, barwników i innych surowców mineralnych, stosowane jako wykładziny podłóg, ścian lub elewacji. Przygotowywane przez rozdrabnianie, kontrolę rozdrobnienia, mieszanie, nawilżanie itp. Formowane przez prasowanie, ciągnienie lub inną metodą zazwyczaj w temperaturze otoczenia. Następnie suszone i wypalane w wysokiej temperaturze. W zależności od rodzaju płytki temperatury wypalania wynoszą około 1100°C dla płytek ściennych i ponad 1200°C dla płytek gresowych.

 

 

Właściwości płytek (ogólne)

Tak jak pozostałe materiały ceramiczne płytki ceramiczne są twarde i wytrzymałe mechanicznie, za racji wypalania w wysokich temperaturach – niepalne i ogniotrwałe, higieniczne i łatwe do utrzymania w czystości. Cienka warstwa szkliwa (szkła) znajdująca się na powierzchni wyrobu tworzy zwartą, nieprzepuszczalną warstwę dla wszelkich płynów i zabrudzeń. Płytki ceramiczne są też materiałem sztywnym, nie odkształcają się i nie uginają, ale jak i inne materiały ceramiczne są kruche i mają niską odporność na uderzenia.

 

 

Jakie pełnią funkcje?

Płytki ceramiczne to powszechnie stosowany materiał wykończeniowy stosowany do wykładania ścian, posadzek, elewacji budynków i mogą być stosowane wewnątrz jak i na zewnątrz budynków (w przypadku płytek mrozoodpornych). Są materiałem, który pełni przede wszystkim dwie funkcje:

- funkcję estetyczną – w zależności od potrzeb i upodobań na rynku znajdziesz płytki w każdym kolorze, różnych wykończeniach powierzchni, a zważywszy na powszechne stosowanie druku cyfrowego podczas ich produkcji, właściwie znajdziesz płytki imitujący każdy materiał, który przyjdzie Ci do głowy,

- funkcję techniczną – materiału, który jest wytrzymały, odporny na warunki atmosferyczne, nie niszczeje, nie pęka i jest łatwy do utrzymania w czystości.

Rodzaje płytek ceramicznych

Płytki ceramiczne można klasyfikować na wiele różnych sposobów, biorąc pod uwagę ich technologię produkcji, nasiąkliwość wodną lub rodzaj wykończenia powierzchni, ale najczęściej płytki mogą być:

- szkliwione lub nieszkliwione. Płytki szkliwione to najczęściej spotykany rodzaj płytek. To płytki w przypadku, których lico zostało pokryte cienką warstwą szkliwa (szkła) co nadaje płytką oprócz walorów estetycznych istotne cechy użytkowe. Cienka warstwa szkliwa stanowi nieprzepuszczalną warstwę, co powoduje, że płytki są higieniczne, łatwe do utrzymania w czystości (łatwo zmywa się z nich zabrudzenia). Właściwości te mogą się różnić w zależności od rodzaju użytego szkliwa i dodatkowych materiałów aplikowanych na powierzchni. Płytki nieszkliwione to zwykle tzw. gresy techniczne, czyli płytki w całym przekroju wykonane z jednego rodzaju materiału. Z racji wysokiej odporności na ścieranie (wgłębne) często stosowane w miejscach o większych obciążeniach i większym ruchu.

- prasowane lub ciągnione. To dwie różne metody formowania płytek. Zdecydowana większość płytek to płytki formowane z granulatów suchych o wilgotności około 5%, które są formowane w prasach pod dużym ciśnieniem. Płytki ciągnione są produkowane z uprzednio przygotowanej masy plastycznej, a kształt jest nadawany przez ciągnienie tej masy przez odpowiedni otwór.

- o czerepie białym (jasnym), czerwonym lub brązowym. Wpływ na kolor czerepu płytek ma rodzaj surowców zastosowanych do ich produkcji. Czerep może mieć kolory od jasnego kremowego poprze beż po czerwony i brązowy. Z technicznego punktu widzenia dla płytek szkliwionych kolor czerepu nie ma znaczenia, ale podobnie jak w przypadku ceramiki stołowej, jasne kolory są uważane za bardziej szlachetne.

- o różnych innych niż tylko szkliwo wykończeniach powierzchni. Płytki mogą być pokryte szkliwami, które oprócz kolorystyki mogą zdecydowanie różnić się stopniem połysku, ich powierzchni może być matowa, satynową lub błyszcząca. Tak popularne obecnie szkliwione płytki polerowane są produkowane w ten sposób, że na poszkliwioną i ozdobioną nadrukiem powierzchnie stosuje się specjalne granulaty, które podczas wypalania rozpływają się po powierzchni tworząc grubą warstwę dodatkowego szkliwa, które następnie jest mechaniczne polerowane na specjalnej linii polerskiej. Dzięki temu uzyskuje się na powierzchni efekt głębi. Innym popularnym rodzajem wykończenia powierzchni jest tzw. efekt lapato, który uzyskuje się aplikując przed wypaleniem płytki na jej powierzchnię specjalne granulaty, które następnie są częściowo polerowane. Uzyskuje się dzięki temu efekt delikatnego wybłyszczenia na wypolerowanych elementach granulatu.

- o różnych formatach i kształtach i grubościach. Najpowszechniej stosowane kształty to kwadrat i prostokąt, ale w ostatnich latach coraz częściej wykonuje się płytki w kształcie rombu, hexagonu, czy też w tak skomplikowanych kształtach jak koniczyna marokańska. Możliwości techniczne w tym zakresie są jeszcze duże. Wreszcie grubość płytek, która może wynosić od około kilku (nawet 3) do kilkudziesięciu milimetrów. Powszechnie produkuje się wielkoformatowe płytki o grubości 3-6 mm, które są przeznaczone na ściany, a także płytki o grubości do 3cm, które stosuje się na zewnątrz, montując je bezpośrednio na piasku lub za pomocą specjalnych systemów mocowań.

 

 

 

 

Właściwości i podstawowe parametry płytek

Aktualnie obowiązującą normą jest Polska Norma PN-EN 14411:2016 „Płytki ceramiczne. Definicja, klasyfikacja, właściwości, ocena i weryfikacja stałości właściwości użytkowych i znakowanie”. Zostały w niej opisane wszelkie wymagania określone dla produkowanych płytek ceramicznych. To norma zharmonizowana przyjęta przez wszystkie kraje UE.

Nasiąkliwość wodna jest podstawowym parametrem, który decyduje o właściwościach fizycznych i chemicznych płytek ceramicznych. Jest także, obok metody formowania, podstawą ich klasyfikacji:

Metoda formowania

Nasiąkliwość wodna (E)

Grupa I

Grupa IIa

Grupa IIb

Grupa III

E≤3%

3%<E≤6%

6%<E≤10%

E>10%

A

Grupa A I a

  Grupa A II a-1 Załącznik B

Grupa A II b-1 Załącznik D

A III Załącznik F

Płytki ciągnione

E ≤ 0,5%

Załącznik L

Grupa A I b

Grupa A II a-2 Załącznik C

Grupa A II b-2 Załącznik E

0,5%<E≤3%

Załącznik A

B

Grupa B I a

Grupa B II a Załącznik I

Grupa B II b Załącznik J

Grupa B III b Załącznik K

Płytki prasowane na sucho

E ≤ 0,5%

Załącznik G

Grupa B I b

0,5%<E≤3%

Załącznik H

 

 

Wymiary i jakość powierzchni

Takie parametry jak długość i szerokość, grubość, krzywizna boków, prostokątność i płaskość powierzchni dla poszczególnych grup płytek zostały opisane w normie jako odchyłka procentowa. Wymagania dotyczące jakości powierzchni zostały natomiast opisane dość enigmatycznie i wg wymagań normy minimum 95% płytek nie powinno mieć widocznych wad, które mogą powodować pogorszenie wyglądu znaczącej powierzchni ułożonej z tych płytek.

 

Właściwości fizyczne

Nasiąkliwość wodna – procentowa (udział masowy) zawartość wody zaabsorbowanej przez płytkę ceramiczną, oznacza się literą E.

Siła łamiąca – siła uzyskana przez pomnożenie obciążenia łamiącego przez iloraz odległości pomiędzy podporami i szerokości badanej płytki, wyrażona w N.

Wytrzymałość na zginanie – wielkość uzyskana z podzielenia siły łamiącej przez najmniejszą grubość płytki wzdłuż krawędzi złamania, wyrażona w N/mm2.

Obciążenie łamiące – siła potrzebna do złamania próbki (w N), odczytana na manometrze.

Oznaczenie odporności na ścieranie - pod wpływem ruchu obrotowego obciążenie ścierającego i ocena zmiany tej powierzchni przez wizualne porównanie płytek badanych poddanych ścieraniu oraz płytek nie poddanych ścieraniu. Określa się klasy ścieralności od 1 do 5 (PEI). Uwaga! Klasy ścieralności określa się wyłącznie dla płytek szkliwionych:

  • PEI 1- ściany , podłogi bardzo mało obciążone ruchem
  • PEI 2- podłogi mało obciążone łazienki , pomieszczenia rzadko używane
  • PEI 3- podłogi w domach do pomieszczeń o średnim obciążeniu
  • PEI 4 -podłogi w domach oraz do pomieszczeń o małym i średnim obciążeniu ruchem w obiektach użyteczności publicznej.
  • PEI 5- Podłogi w obiektach o dużym obciążeniu ruchem.

Uwaga! Opisane powyżej zastosowania płytek dla poszczególnych klas ścieralności należy traktować jedynie orientacyjnie. Wybierając płytki ceramiczne pod kątem ich odporności na ścieranie zacznij najpierw od zdefiniowania miejsca w którym będą zastosowane. Czynnikiem niszczącym cienką warstwę szkliwa na powierzchni płytek są przede wszystkim zanieczyszczenia, które wnosimy na ich powierzchnię poprzez zabrudzone obuwie i to ilość wnoszonej ziemi, piasku i innych zanieczyszczeń decyduje o tym, czy będziemy dłużej cieszyć się pięknymi płytkami na posadzce. Zwróć uwagę na otoczenie wokół domu czy mieszkania, czy to obłożona kostką i betonem wielkomiejska zabudowa, czy też dom jednorodzinny pod miastem, gdzie mamy mniej „zabetonowane” ulice i ciągi komunikacyjne.

 

Współczynnik liniowej rozszerzalności cieplnej – określany w zakresach temperatur od temperatury otoczenia do 100⁰C – każda płytka podłogowa, która może być zastosowana na posadzce z ogrzewaniem podłogowym ma określony ten parametr. Płytki jako materiał wypalany w wysokich temperaturach mają ten współczynnik znikomy, ale montując je na posadzce z ogrzewaniem podłogowym pamiętaj, że powinieneś zastosować odpowiednią, elastyczną zaprawę klejową oraz pamiętać o większych fugach pomiędzy płytkami i większych szczelinach dylatacyjnych.

 

Pęknięcia włoskowate - to pęknięcia w postaci włoskowatych linii na szkliwionej powierzchni płytek. Badanie dotyczy wszystkich szkliwionych płytek ceramicznych, z wyłączeniem płytek, w których pęknięcia są efektem dekoracyjnym. Z czasem, jak na starej porcelanie, również na płytkach mogą pojawiać się charakterystyczne pęknięcia szkliwa. Jest to spowodowane naturalnym starzeniem się ceramiki, spowodowane naprężeniami występującymi pomiędzy materiałem ceramicznym a szkliwem.

 

Mrozoodporność - badanie to jest obowiązujące tylko dla wyrobów, które maja zastosowanie w warunkach ujemnych temperatur. Można przyjąć, że wszystkie płytki w grupie BIa (o nasiąkliwości wodnej E poniżej 0,5%) są płytkami mrozoodpornymi. Po nasączeniu wodą płytki poddawane są minimum 100 cyklom zamrażania i rozmrażania, w temperaturze pomiędzy + 5°C a – 5°C. Nie jest wymagany szerszy zakres temperatur, ponieważ czynnikiem niszczącym płytkę jest zamarzająca woda, która najbardziej zwiększa swoją objętość w temperaturze ok. 3,5°C.

 

 

Właściwości chemiczne

Płytki ceramiczne muszą być odporne na chemikalia i detergenty stosowane w gospodarstwie domowym oraz na zabrudzenia z którymi mogą się zetknąć podczas użytkowania.

Odporność na plamienie - badanie to jest obowiązkowe dla płytek szkliwionych. Polega na działaniu w określonym czasie roztworem testującym na powierzchnię licową płytek ceramicznych, następnie poddanie jej czyszczeniu i ocenie widocznych nieodwracalnych zmian w wyglądzie.

Dla płytek nieszkliwionych, które mogą być narażone na plamienie, zalecana jest konsultacja z producentem.

Metoda ta nie dotyczy czasowych zmian barwy, które mogą występować w pewnych typach płytek szkliwionych na skutek pochłaniania wody przez czerep pod szkliwem.

Stosuje się następujące roztwory testujące:

  • plamy zostawiające ślady: zielony oraz czerwony środek plamiący,
  • plamy o utleniającym działaniu chemicznym: jod,
  • plamy tworzące „film”: olej z oliwek.

Płytki po badaniu należy klasyfikować na 5 klas.

Klasie 5 odpowiadają płytki, z powierzchni których najłatwiej jest usunąć widoczne zabarwienie.

Klasie 1 odpowiadają płytki w których powierzchnia licowa została nieodwracalnie uszkodzona i usunięcie widocznego zabrudzenia jest niemożliwe.

Oznaczanie odporności chemicznej - stosuje się dla wszystkich płytek ceramicznych (badanie wg PN ISO 10545-13). Płytki poddawane są działaniu następujących roztworów testujących:

1. Środki domowego użytku:

  • Chlorek amonu, roztwór 100g/l

2. Sole do basenów kąpielowych:

  • Podchloryn sodowy, roztwór 20g/l, przygotowany z technicznie czystego podchlorynu
  • sodowego o zawartości około 13% aktywnego chloru

3. Kwasy i zasady:

   Słabe stężenia - L:

  • kwas solny, roztwór 3%, przygotowany ze stężonego kwasu solnego (p=1,19 g/ml),
  • kwas cytrynowy, roztwór 30g/l,
  • wodorotlenek potasowy, roztwór 30g/l.

   Mocne stężenia – H (dotyczy wyłącznie gresów nieszkliwionych):

  • kwas solny, roztwór 18%, przygotowany ze stężonego kwasu solnego (p=1,19g/ml),
  • kwas mlekowy, roztwór 5%,
  • wodorotlenek potasowy, roztwór 100g/l.

   Wymieniona wyżej norma nie przewiduje innych roztworów testujących, dlatego też nie

   poddajemy płytek działaniu innych roztworów chemicznych.

 

Płytki antypoślizgowe

 

 

c.d.n.